غلامحسين افضل الملك
32
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
صفاى شهر شاهرود بيشتر از سمنان و دمغان است . آب شاهرود از دو قناتى است كه منبع آن در « جلالى » نيم فرسنگ شهر بين دو كوه است . من محض گردش يك روز عصر سوار شده به جلالى رفتم گمان كردم كه جلالى جاى باصفائى است و رودخانه آبى از آن جارى است . وقتى كه به آنجا رسيدم ديدم صحرائى است بىدرخت و در اراضى آن چاههاى قنوات است در آنجا قدرى سير كرده به منزل آمدم . شب دوشنبهء بيستم از شاهرود به طرف منزل « ميامى » حركت كرديم ، مسافت راه ده فرسخ است . در سر يك فرسخى قريهء « بدشت » است . بر وزن درشت بسيار آباد . آب بسيار خوب و باغات زياد دارد ، هندوانهء خوب از اينجا به عمل مىآيد . دويست خانوار و آب وافرى دارد . قهوهخانهء آن در كنار جاده واقع شده است . در سر دو فرسخى مزرعهء « خيرآباد » است . خيرآباد ملك ميرزا احمد خان « 1 » نصير الدوله پسر مرحوم ميرزا عبد الوهاب خان آصف الدوله والى سابق خراسان است . بيست سال قبل من اينمكان را ديده بودم ابدا آبادى نداشت . يك قنات خرابه در آن بود كه باير مانده آبى از وى بيرون نمىآمد محل توقف و اقامت زوار نبود . مرحوم آصف الدوله « 2 » كه از تهران بايالت
--> ( 1 ) - ميرزا احمد خان نصير الدوله پسر ميرزا عبد الوهاب خان آصف الدوله است . ميرزا احمد خان مانند پدرش كار را از وزارت امور خارجه شروع كرد و مدتها وزير مختار و بعدها در كابينه وثوق الدوله به وزارت فرهنگ رسيد . مردى اديب ، خوشخط و ثروتمند بوده است . ( 2 ) - منظور عبد الوهاب خان آصف الدوله است كه شيرازى الاصل است و بوسيلهء ميرزا حبيب قاآنى در دستگاه عليقلى ميرزاى اعتضاد السلطنه راه يافت و بعدها وارد دستگاه ميرزا آقاخان نورى گرديد و مدارج ترقى را طى كرد و وارد خدمت وزارت امور خارجه گرديد . سپس وزير تجارت و عضو دار الشوراى كبرى دولتى شد و بالاخره بامر ناصر الدين شاه والى خراسان شد و ملقب به آصف الدوله گرديد . دورهء حكومتش چندان در خراسان دوامى نكرد و بر اثر سختگيريهاى او مردم شورش كردند و در نتيجه معزول گرديد براى شرح حال كامل او بكتاب تاريخ شرح حال رجال ايران تأليف آقاى بامداد مراجعه فرمائيد .